Harran’ın Gizli Hazinesi: Doğukesmekaya Nekropol Alanı
"Tektek Dağları’nın Eteklerinde Bin Yıllık Sessizlik"
Harran ilçe merkezinin doğu-güneydoğu kesiminde, Tektek Dağları’nın güney eteklerinde ve Harran Ovası’na hâkim kayalık bir tepe üzerinde yer alan Doğukesmekaya (eski adıyla Küçük Kesmekaya) Nekropolü, antik dönemin ölü gömü geleneklerini gözler önüne seriyor. Bölgedeki kalker ana kayanın ustalıkla oyulmasıyla inşa edilen çok sayıda kaya mezarı ve oda mezar yapısı, antik çağda bu coğrafyanın ne denli hareketli bir yerleşim merkezine ev sahipliği yaptığını kanıtıtlıyor.
Arkeolojik incelemeler, nekropol alanındaki mezar mimarisinin ve taş işçiliğinin yoğun olarak Roma İmparatorluk (M.S. 1 - 3. yüzyıllar) ile Erken Bizans (M.S. 4 - 6. yüzyıllar) dönemlerine ait olduğunu ortaya koyuyor. Girişleri genellikle dikdörtgen formda tasarlanan mezarların iç kısımlarında yer alan tekneli lahit nişleri (arkosolyum), dönemin mimari estetiğini ve inanç dünyasını yansıtıyor.
"Soğmatar ve Şuayip Şehri’nin Kardeş Halkası"
Tarih havzası bakımından son derece zengin bir bölgede bulunan Doğukesmekaya, yakın çevresindeki Soğmatar Antik Kenti, Şuayip Şehri ve Bazda Mağaraları ile güçlü bir mimari ve kültürel bağa sahip. Bölge halkının ve tarih araştırmacılarının "açık hava müzesi" olarak nitelendirdiği Tektek Dağları hattının kopmaz bir parçasını oluşturan nekropol alanı, Harran’ın merkezindeki anıtsal yapıların ötesinde, kırsaldaki medeniyet izlerini takip etmek isteyenler için büyük bir önem taşıyor.
Nekropol alanındaki en dikkat çekici tespitlerden biri ise tarihi mezarların günümüzdeki kullanım şekli oldu. Bazı mezar odalarının dromos bölümleri ve giriş açıklıklarının moloz malzemelerle kapatıldığı, üst kısımlarına inşa edilen briket malzemeli tuvalet kabinleriyle bağlantılı foseptik çukuru olarak kullanıldığı gözlemlendi.
Tescil Durumu: Bölge, Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescillenmiş 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı statüsündedir.
Özel Haber - İbrahim Taş
Yararlanılan Kaynaklar: Şanlıurfa Kültür Atlası